Płace od A do Z w 2026

Następnie przedstawię zasady naliczania wynagrodzeń. Zaczynam od omówienia wspólnych przepisów podatkowych i składkowych dla pracowników i wykonawców umów cywilnoprawnych. Potem omówię etapy naliczenia wynagrodzenia pracowników od kwoty brutto do kwoty do wypłaty w 2026 r., przedstawię również dodatkowe koszty pracodawcy.

W następnych rozdziałach wyjaśnię zasady wyliczenia wynagrodzenia do wypłaty i dodatkowych kosztów podmiotu zatrudniającego dla umów cywilnoprawnych: zlecenia, o dzieło, umów o praktykę absolwencką oraz powołanych członków zarządów i rad nadzorczych. Dodatkowo omówię zagadnienia podatkowe i ubezpieczeniowe istotne dla prawidłowego sporządzenia listy płac, w tym pojęcie przychodu, kwalifikację do właściwego źródła przychodów, zwolnień podatkowych i zwolnień składkowych.

W „Płacach od A do z w 2026” znajdziesz również szczegółowe omówienie:

• zmian w prawie pracy, które od 27 stycznia 2026 r. wprowadziła ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych rozszerzając dokumenty z zakresu prawa pracy, które mogą być sporządzone w formie elektronicznej oraz rozszerzając do minimum dwóch reprezentację pracowników do współpracy z pracodawcą w zakresie działalności socjalnej u pracodawców nieuzwiązkowionych,
• zmian w zasiłkach, które wprowadziła ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw nowelizując ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wprowadzając od 13 kwietnia 2026 r. m.in. możliwość pracy incydentalnej w czasie zwolnienia lekarskiego bez utraty prawa do zasiłku,
• zmian w prawie pracy, które weszły w życie 24 grudnia 2025 r. i dotyczą transparentności wynagrodzeń dla osób ubiegających się o zatrudnienie,
• zmian w prawie pracy, które weszły w życie w 2026 r., dotyczących nowych okresów zaliczanych do stażu pracy, np. prowadzenia działalności gospodarczej, pracy na podstawie umów zlecenia,
• projektu ustawy wdrażającej do polskiego porządku prawnego Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet,
• zasad naliczania poszczególnych obligatoryjnych składników wynagrodzenia i zasiłków przysługujących pracownikom oraz ich opodatkowania i oskładkowania,
• korekt list płac,
• zasad dokonywania potrąceń na liście płac,
• zasad uwzględniania zmiennych składników wynagrodzenia (w tym premii uznaniowej, dodatku za godziny nadliczbowe, dodatku za pracę w porze nocnej) w podstawach naliczania poszczególnych składników wynagrodzenia.

Książka zawiera autorskie:

• tabele i schematy, które w jasny i przystępny sposób ukazują i systematyzują prezentowane zagadnienia, w tym oskładkowania i opodatkowania składników wynagrodzenia i benefitów pracowniczych, zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad naliczania zaliczki na podatek z poszczególnych umów,
• pytania i odpowiedzi najczęściej zadawane przez uczestników szkoleń prowadzonych przeze mnie, uwzględniające najnowsze orzecznictwo sądowe oraz pisma urzędowe Ministerstwa Pracy i Ministerstwa Finansów.

W książce często występują pogrubienia, podkreślenia i ramki, mające za zadanie wyraźne zaznaczenie ważnych treści lub informacji. Ramka „Co zmieniło się od …...” zawiera ważne zmiany w prawie dla naliczania wynagrodzeń i datę ich wejścia ich w życie.

Ramka „Rekomendacja” wskazuje najlepsze praktyki płacowe, które płatnik może zastosować.

Ramka „Warto przeczytać” sygnalizuje, że dane pismo, wyrok, stanowisko urzędowe, poradnik, objaśnienie, interpretacja, jest dla osoby zainteresowanej danym zagadnieniem, niezwykle cennym źródłem wiedzy. Często pismo to nie jest cytowane w całości - ramka ma na celu zachęcić czytelnika do samodzielnego zapoznania się z całością przywołanego pisma.

Książka przeznaczona jest zarówno dla osób rozpoczynających pracę w działach płacowych, audytorów. Mogą po nią również sięgnąć osoby, które same nie naliczają pensji, chcą jednak poznać zasady naliczania płac, będą bowiem kontrolować naliczanie wynagrodzeń przez firmy zewnętrzne. Książka może też służyć usystematyzowaniu lub powtórzeniu wiedzy po kilkuletniej przerwie lub być przygotowaniem do kursu zaawansowanego z zakresu płac.

Zaznaczone są istniejące kontrowersje w praktyce pracy specjalisty ds. płac. Tam, gdzie nie zgadzam się ze stanowiskiem Fiskusa lub ZUS, zaznaczam swoje zdanie odrębne i zachęcam czytelnika do występowania z wnioskiem o indywidualną interpretację.

Wsparciem dla praktyków i sprawdzeniem wiedzy zawartej w książce jest pozycja: „Płace od A do Z – ćwiczenia”. Pozycja ta umożliwia, po przeczytaniu tego podręcznika, sprawdzenie i utrwalenie materiału przedstawionego w publikacji poprzez rozwiązywanie ćwiczeń i zadań. W książce znajduje się kilkaset ćwiczeń i zadań z zakresu naliczania wynagrodzeń wraz z rozwiązaniami. Wszystkie dane i wskaźniki oraz stan prawny są aktualne na dzień 20 stycznia 2026 r.

Życzę owocnej lektury,

Monika Cieślak